စစ်ပွဲတွေအပေါ် အီရန် ဘယ်လို ခံယူလေ့ရှိသလဲ

အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက သူတို့အနေနဲ့ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးအတွက် အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းနေတာ မရှိဘူးလို့ ဆိုတယ်။

ထရမ့်က အီရန်ကိုပေးထားတဲ့ ရာဇသံကို ၅ ရက် ထပ်တိုးမယ်လို့ ကြေညာတယ်။ နိုင်ငံတကာသတင်းအကြောင်း လုပ်ကြတဲ့ ယူကျုတွေပေါ်မှာဆို အီရန်နိုင်ငံကြီး မီးလောင်နေပြီ၊ ပြာကျနေပြီ၊ အမေရိကန် တပ်တွေ ဝင်လာပြီ စတာတွေက မမြင်ချင်မှအဆုံးပဲ။

အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အမေရိကန်ရဲ့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု သမိုင်းကြောင်း၊ အီရန်ရဲ့ ဒေသတွင်းက သြဇာ၊ ရှီအာ အစ္စလာမ်ရဲ့ နောက်ခံတွေကို မစူးစမ်းကြဘဲ မွတ်ဆလင်မုန်းရုံနဲ့ အီရန်ကို ရှုံးစေချင်ကြသူတွေကလည်း ဝမ်းသာအားရရှိကြတယ်။

ဟဇ္ဇဘိုလာ အစ ဟားမတ်စ်အလယ် ဟူသီအဆုံး အီရန်က ထောက်ပံ့ပေးထားတာ အားလုံး အသိပါပဲ။ ဘာသာရေးအပေါ် အခြေခံတဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နဲ့သွားနေတဲ့ အီရန်အစိုးရဟာ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး၊ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေး ဘာမှ မလေးစားဘူး။ ဟေဂျဗ် မဝတ်လို့ အမျိုးသမီးတွေကို ပါးရိုက်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း။ ဆန္ဒပြတဲ့လူပေါင်း ထောင်ချီသတ်ပစ်ခဲ့တဲ့ အစိုးရပဲ မဟုတ်လား။

အီရန်ဟာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အင်မတန် သမိုင်းကြောင်းကြီးတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံနဲ့ နိုင်ငံတနိုင်ငံလည်း ဖြစ်ပြန်တယ်။ တနည်းပြောရရင် ဥရောပမှာ ဂျာမန်တွေကို လူမျိုးကြီးဝါဒီတွေလို့ မြင်ကြသလို အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှာ အီရန်လောက် သူ့ယဉ်ကျေးမှုကို ဝံ့ကြွားတာ မရှိဘူး။

အယာတိုလာ ခိုမေနီ၊ အီမမ် အလီ ခါမေနီကို အားပေးထောက်ခံကြတဲ့ အီရန်တွေကို အများစုက ‘ဦးနှောက်မရှိသူတွေလို’ သုံးနှုန်းကြတယ်။ တကယ်က ဒီပုဂ္ဂိုလ်တွေဟာ သူတို့နိုင်ငံတွင်းတင်မက မွတ်ဆလင် ကမ္ဘာမှာပါ သြဇာကြီးကြသူတွေ။

သူတို့ကို ထောက်ခံသူတွေ မြင်ကြတာက - ၇၉ တော်လှန်ရေးပြီးကာစ ဆက်ဒမ်ရဲ့ တပ်တွေကို တန်ပြန်တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့တယ်၊ အမေရိကန်ရဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုကို နှစ်ပေါင်းများစွာခံခဲ့တယ်၊ အစ္စရေးရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုတွေကို ကြံ့ကြံ့ခံခဲ့တယ်၊ ဒီလိုမြင်ကြပါတယ်။

IRGC ခေါင်းဆောင် ကာဆင် ဆိုလေမာနီ၊ ဟဇ္ဇဘိုလာ ခေါင်းဆောင် ဟာဆန် နာဆရားလား တို့ရဲ့ အောက်မေ့သတိရပွဲတွေကို လာတက်တဲ့ အီရန်ပြည်သူဆိုတာ သိန်းသန်းချီပဲ။ ဘာသာရေး အာဏာရှင်ဖြစ်လို့ တချို့လည်း အတင်းလာတက်ခိုင်းတာမျိုး ရှိမယ်။ ဒါပေမဲ့ လူသိန်းသန်းချီကို အဓမ္မခိုင်းဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး။

ဓာတ်ပုံ - Arash Khamooshi

ခု လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌကြီး ဖြစ်သွားတဲ့ အရင်ရဲချုပ် ခင်ရီတို့ စီစဉ်တဲ့ လက်ပတ်နီတွေရဲ့ စစ်တပ် ထောက်ခံပွဲတွေကိုတင် အနီးစပ်ဆုံး ကြည့်နိုင်တယ်။ ရန်ကုန် ဗိုလ်စိန်မှန်ကွင်းမှာတောင် လူရာဂဏန်းမပြည့်ချင်ဘူး။

နိုင်ငံရေးလုပ်ကြတာဖြစ်လို့ အစ္စရေး အမေရိကန်က အစ္စလာမ်နဲ့ အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တွဲသုံးမယ်၊ အီရန်ကလည်း ဇီယွန်ဝါဒီတွေနဲ့ ရှိက်တန်ကို တွဲသုံးမယ်။ နှစ်ဖက်လုံးက နိုင်ငံရေးအတွက် ဘာသာရေးကို အသုံးချတာပါပဲ။ ဘယ်သူ ဘယ်လောက် အောင်မြင်မလဲပဲ ရှိမယ်။

အီရန်ကို တိုက်မယ်ဆိုတော့ အစ္စရေးနဲ့ အမေရိကန် အစီအစဉ်က...

- ခေါင်းဆောင်တွေကို ရှင်း
- လေကြောင်းရန်နဲ့ လက်နက်သိုလှောင်ရာတွေကို ဖြို
- အဲ့ဒီနောက်မှာ အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေး မတိုက်ခင်က လမ်းပေါ်မှာ ထောင်သောင်းချီဆန္ဒပြနေခဲ့တဲ့ လူတွေ နောက်တကြိမ် ပြန်ထွက်လာလိမ့်မယ်လို့ တွက်ခဲ့ကြတယ်။

ခုချိန်ထိ မထွက်လာသေးပါဘူး။ အီမမ် ခါမေနီကို ရှင်း၊ အလီ လာရီဂျာနီကို ရှင်းရင် ကျန်တာတွေ ရပြီလို့ တွေးတယ်။ ဖြစ်မလာခဲ့ဘူး။

ခု ထရမ့်က ၅ ရက် ခဏရွှေ့ဆိုင်းမယ် ကြေညာတော့ အီရန်နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာက တုံ့ပြန်ချက်အနေနဲ့ သတင်းထုတ်ပြန်တယ်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက သူတို့အနေနဲ့ စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရေးအတွက် အမေရိကန်နဲ့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းနေတာ မရှိပါဘူးတဲ့။

ထရမ့်ရဲ့ ထုတ်ပြန်ချက်ဟာ "လောင်စာဆီဈေးနှုန်းတွေ လျှော့ချဖို့နဲ့ သူတို့ရဲ့ စစ်ရေးအစီအစဉ်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ အချိန်ဆွဲတဲ့ ကြိုးပမ်းမှု" လို့ အီရန်က ပြန်ပြောတယ်။

ဟိုးထိပ်ဆုံးကနေ တကယ့် စီနီယာ ခေါင်းဆောင်တွေ အားလုံး ရှင်းခံရတယ်။ အစိုးရအဖွဲ့ ဆက်သွားနေတယ်။ ဟောမုဇ် ရေလက်ကြားကို မဖွင့်ရင် ထရမ့်က အီရန်ရဲ့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစနစ်ကြီးကို အမှုန့်ကြိတ်ပစ်မယ်ဆိုတယ်၊ အီရန်က ဘာပြန်ပြောလဲဆိုတော့ အဲ့ဒီလိုလုပ်ရင် ရေလက်ကြားကို လုံးဝပိတ်ပစ်မယ် ပြန်ခြိမ်းခြောက်တယ်။

အီရန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဘာပြောလဲဆိုတော့ "ဒေသတွင်းနိုင်ငံတွေဆီကနေ တင်းမာမှုတွေ လျှော့ချဖို့ ကမ်းလှမ်းချက်တွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျုပ်တို့ရဲ့ တုံ့ပြန်မှုကတော့ ရှင်းပါတယ် — ဒီစစ်ပွဲကို ကျုပ်တို့ စခဲ့တာ မဟုတ်ဘူး" တဲ့။

အီရန် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်တွေ စဉ်းစားတာက အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေးကို နိုင်ဖို့ မဟုတ်ဘူးလို့ မြင်တယ်။ အီရန်တွေ တွေးတာက 'မရှုံးရင် သူတို့ နိုင်တာ' ပဲ။

ကမ္ဘာမှာ စစ်အင်အား အကြီးဆုံးနိုင်ငံနဲ့ ထောက်လှမ်းရေး အကောင်းဆုံး နိုင်ငံက ဝိုင်းတိုက်တာတောင် ငါတို့မရှုံးခဲ့ဘူးလို့ အီရန်က တွေးပါတယ်။ ဒီလိုစဉ်းစားပုံက အသစ်တော့ မဟုတ်၊ အယာတိုလာ ခိုမေနီလက်ထက်ကတည်းက အီရန်တွေ ဒီလိုပဲ တွေးခဲ့ကြတယ်။